نگاهی به نمایش " تراژدی مونیک در ایالات متحده آمریکا " اندر تماشاخانه سنگلج
نویسنده : ژان میشل ریب
کارگردان : حسن شمس
چنین به نظر میرسد در شرایطی که سالنهای نمایشی تهران با ترافیک نمایشهای در نوبت اجرا مواجهاند و گروههای نمایشی باید ماهها در صف انتظار منتظر موعد مقرر باشند و.... لاجرم کارگردانان به فکر اجرا در فضاهای نا متعارف بیافتند.البته هر از گاهی معضل کمبود سالن خالی از لطف نیست؛چرا که چه بسا اجرای نمایش در کافه تریا یا جاهای مشابه بسیار تاثیرگذارتر از اجرا در سالنهای تعریف شدهی تئاتری باشد؛البته این رویداد مستلزم هوشمندی کارگردان در انتخاب متن و تنظیم آن بر مکان مورد نظر وی است ، در این صورت استفاده از امکانات موجود محل و در نهایت طراحی فضایی متناسب با رویدادهای نمایش شرط لازم است. نمایش " تراژدی مونیک در ایالات متحده آمریکا" را میتوان از چند زاویه بررسی کرد:
الف – متن : نمایشنامهی " تراژدی مونیک در ایالات متحده آمریکا" سه نمایشنامهی مستقل در مجموعهی " نمایش بیحیوان " نوشتهی ژان میشل ریب است،که در این اجرا ، این سه نمایشنامه انتخاب،در هم ادغام و در نهایت تبدیل به پیکرهای واحد شده است.چنین بنظر میرسد که حتی اسم این نمایش هم که از چیدهمان اسم خود نمایشنامهها بوجود آمده است بسیار موجه و همگن با محتوای این نمایش واحد است ؛ زندگی مدرن تراژدیی است که با خود برای بشر فراموشی و اضطراب به ارمغان آورده است،و در این میان بشر به اضمحلال روابط انسانی و در نهایت مرگ عواطف سوق داده میشود؛این همان نکتهای است که میتوان در پس پشت این نمایش بدان رسید.
در نمایشنامهی اصلی "مونیک" ما پدر و دختری را شاهدیم که در منزل خود با هم در مورد اسم مونیک ، مادر خانواده ، نامزد مونیک و... دیالوگ میکنند. و در نمایشنامهی اصلی " ایالات متحده آمریکا "دو گلف باز در مورد اسم (باب)،سیاست،ارتباط افراد با سیاستمداران دیالوگ میکنند. و در نهایت در نمایشنامهی اصلی " تراژدی " زن و شوهری پس از تماشای نمایش در سالن انتظار تئاتر شروع به جر و بحث میکنند و در حقیقت نمایش بهانهای میشود برای فرافکنی مشکلات فیمابین.کارگردان بعد از انتخاب این متنها ، کل اتفاقات و رویدادهای نمایشنامهها را به مکانی واحد منتقل میکند و نمایشش را به لحاظ مکانی وحدت میبخشد یعنی تمام اتفاقات هر سه نمایشنامه در کافه تریای تماشاخانه سنگلج روی میدهد؛سپس شروع به چیدمان اتفاقات میکند. نمایش با مونیک آغاز میشود با این تفاوت که پدر و دختر کارکنان یا صاحبان این کافه تریا هستند ، در ادامه دو گلف باز - شخصیتهای نمایشنامه " ایالات متحده آمریکا "- که در این نمایش تبدیل به دو لوله کش شدهاند وارد کافه میشوند و در نهایت زن و مرد نمایشنامهی " تراژدی " وارد کافه میشوند.البته لازم به ذکر است که برخی از صحنههای نمایش در سالن انتظار نیز اجرا میشد و در بعضی لحظات اتفاقات بصورت پارالل(موازی) در حال اجرا یا توهم آن در ذهن مخاطب شکل میگرفت.
ب – کارگردانی : تبدیل تماشاگران به شرکتکنندهگان در این نمایش ، طعنه به نمایشهای محیطی نیز میزد هرچند در نمایشهای محیطی تماشاگران یا بعبارتی بهتر افراد حاضر در محیط اجرای اثر نمیدانند که با نمایش طرف خواهند شد یا قرار است نمایشی در آن محل اجرا شود.از شاخصههای برجستهی این اجرا میتوان به استفادهی خلاقانه از امکانات موجود کافه تریا که بهترین نمودش استفاده از LCDکافه تریا و پخش تصاویری است مرتبط با دیالوگهای دن- شخصیت ایالات متحده آمریکا –؛ اما آنچه به نظر میرسد از چشم تیز بین و ذهن خلاق شمس به دور مانده است استفاده از خود تماشاگران به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم در نمایش است ، این در حالی است که با توجه به انتخاب فضا و چیدمان تماشاگران انتظار چنین پیش آمدی میرفت؛هر چند در این اجرا ارتباط میان سه نمایشنامه تا حدودی نشان داده میشد، اما انتظار میرفت با توجه به حضور توامان بازیگران مونیک در کل نمایش این ارتباط قویتر و موثرتر میبود.
ج – بازیگری : در نمایشهایی از این دست که بازیگران در نزدیکترین فاصله با تماشاگران حضور دارند و یا به عبارتی دیگر تماشاگران همبازیهای بازیگران تعریف شدهاند ، کارگردان ریسک بزرگی را قبول میکند،در این حالت کار بازیگران دشوار میشود چون هر آن احتمال دخالت تماشاگر/بازیگر در نمایش میرود ، پس آمادگی کنترل و هدایت این جریانات پیش بینی نشده را باید داشته باشند – البته در این نمایش اصلا زمینه برای اینچنین اتفاقاتی مهیا نشده بود - تلاش بازیگران در این نمایش ستودنی بود اما زوج دن و باب (عباس رزیجی و احمد ایرانیخواه) توانسته بودند درک بهتری از شخصیتهای نمایش داشته باشند و با ارائهی بازی انرژیک ، متناسب با فضا و موقعیت طراحی شده توسط کارگردان لحظات جذابی را خلق کنند.در پایان برای این گروه خوش فکر آرزوی موفقیت کرده و چشم انتظار کارها و تجربههای آتی ایشان میمانم.(س - م )
+ نوشته شده در پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۳۸۸ ساعت 14:23 توسط سیروس مصطفی
|